Uw klinisch slaap- en waakonderzoek
U wordt opgenomen voor een slaaponderzoek
Wat staat u allemaal te wachten? Wat moet u allemaal doen? 

Slaap
Slapen is niet zo’n eenvoudig proces als de meesten denken, slapen is namelijk een bijzonder actieve gebeurtenis.Vroeger dacht men dat de slaap een soort comateuze toestand was en daarom niet zo belangrijk.Nu weet men dat er zich heel wat afspeelt tijdens de slaap en dat deze heel belangrijk is.Er zijn meerdere voorbeelden die aantonen welke schade een slechte slaap kan aanrichten:Verkeer- en werkongevallen, gezondheidsproblemen, enzovoort.Gelukkig gaat er steeds meer aandacht naar het onderzoek van de slaap.In centra voor klinisch slaaponderzoek onderzoekt men de slaap en tracht men slaapstoornissen te behandelen.

Slaapstoornissen
Er zijn tientallen slaapstoornissen.• Slaapstoornissen die veroorzaakt worden door externe invloeden, zoals lawaai, stress, alcohol, voedsel enz.• Een slaapstoornis kan ook het gevolg zijn van een abnormale ademhaling of abnormale bewegingen. Men kan ook van bij de geboorte een slechte slaper zijn.• Personen die in ploegen werken, of vaak reizen en verschillende tijdzones passeren, hebben ook vaak te kampen met slaapmoeilijkheden.• Slaapwandelen, roepend wakker schrikken, tandenknarsen, snurken en dergelijke zijn gedragingen die slaapverstorend (voor u of uw partner!) kunnen werken en bijgevolg vermoeidheid overdag bezorgen.• Dan resten nog de slaapstoornissen als gevolg van psychische of lichamelijke problemen.   Wij geven u een korte samenvatting van de slaapstoornissen, er zijn er echter veel meer, allemaal met ernstige of minder ernstige gevolgen op het functioneren overdag, de gezondheid en gemoedstoestand. Als men bedenkt dat een derde van de bevolking ooit te kampen krijgt met slaapproblemen in zijn leven, mag men blij zijn dat de slaap nu zoveel aandacht krijgt in de wetenschap.

Het slaaponderzoek:
Een slaaponderzoek kan zeer nuttig zijn om de exacte diagnose van uw slaapprobleem te bepalen. Vaak denkt men te weten waar zijn slaapprobleem vandaan komt, en dan blijkt na slaaponderzoek dat er meerdere en onverwachte factoren de slaap verstoren. Men weet nu eenmaal zelf niet wat er precies allemaal gebeurt tijdens zijn slaap, en de partner (of ouder) merkt ook niet altijd alles op. Pas als men zeker is van de diagnose kan men de slaap adequaat behandelen.

De raadpleging:
Via de raadpleging proberen we uw slaapprobleem zo gedetailleerd mogelijk na te gaan. De anamnese gebeurt in een uitgebreid gesprek en/of door het invullen van vragenlijsten. Soms wordt meteen al een behandeling opgestart. Snel na de opname kan een nieuwe consultatie voorzien worden om de resultaten van het onderzoek te bespreken en een behandeling voor te stellen. Op het einde van de raadpleging wordt beslist of slaaponderzoek nodig is en onder welke vorm. Het slaaponderzoek kan in verschillende vormen plaatsvinden: één of meerdere nachten, volledig in het ziekenhuis, gedeeltelijk bij u thuis, of volledig bij u thuis.

Algemene slaapraadpleging (afdeling psychiatrie)
Patiënten consulteren wegens slecht slapen of wegens slaperigheid overdag, deze slaapstoornissen worden veroorzaakt door externe en/of interne factoren.We bespreken het slaapprobleem in detail en zoeken naar een oplossing. Indien wenselijk wordt een slaaponderzoek gepland.Raadpleging slaap en ademhaling (afdeling longziekten)Tijdens deze raadplegingen wordt het verhaal van de patiënt (of diens omgeving) genoteerd en wordt zo nodig een aanvullend slaaponderzoek gepland.Ook patiënten met een slaapapnoea syndroom die worden behandeld met CPAP-apparatuur worden hier opgevolgd. Gelijktijdig staat een deskundige ter beschikking voor het oplossen van praktische problemen.

Raadpleging snurken (afdeling KNO)
Patiënten kunnen zich hier aanmelden wegens klachten van snurken, Apnea of overmatige slaperigheid. Na het NKO-onderzoek wordt een slaaponderzoek gepland. Wanneer patiënt op basis hiervan in aanmerking komt voor een specifieke behandeling op KNO-gebied, worden de verschillende mogelijkheden besproken en een therapieplan opgesteld.

Het slaaponderzoek
Mogelijk ontvangt u vooraf een herinneringsbrief met een aantal instructies, die u moet opvolgen.
Wat doet u op de dag van het slaaponderzoek?Kom op het afgesproken uur naar het ziekenhuis. Indien u om één of andere reden niet of niet tijdig op uw afspraak kan zijn, gelieve dan het slaapcentrum hiervan zo snel mogelijk te verwittigen op tel. 03 821.38.00.• Aan de mannen wordt gevraagd zich ’s morgens grondig te scheren (mannen met een baard kunnen deze uiteraard laten staan).• Aan de vrouwen wordt gevraagd zich goed te ontschminken.• Er mag geen haargel gebruikt worden!• Van thuis meebrengen:- Verzekeringsbewijs- een hoofddeksel (muts, sjaal, pet, …) om de hoofdelektroden te bedekken als u naar buiten wil gaan of als u (ook) voor een thuisregistratie komt.- loszittende kleren: de draden van de elektroden lopen onder de kleren door.• Als u overnacht in het slaapcentrum:- uw toiletspullen:- shampoo- voor de mannen: scheergerij,- lectuur of iets om u bezig te houden- medicatie- dag en nachtkleding (loszittend)- eventueel uw eigen hoofdkussen- eventueel papieren voor uw hospitalisatieverzekering.

Een slaaponderzoek bij u thuis
(zonder hospitalisatie)• Indien u vooraf een brief met procedures heeft ontvangen, volgt u uiteraard die procedures.• U meldt zich aan op de vermelde dienst, hetzij longziekten of psychiatrie.• Op indicatie gebeurt een longfunctieonderzoek en een analyse van het zuurstof- en koolzuurgehalte in het bloed.• Bij de patiëntenadministratie (kassa) in de inkomhal betaalt u Euro 125,00 waarborg voor het registratietoestel dat u zal meekrijgen. U kunt zowel cash als elektronisch betalen. Betaalt u contant dan krijgt u na teruggave van het registratietoestel de waarborg ook cash terug.• Uiteindelijk gaat u naar het slaapcentrum.• De verpleegkundige kleeft een aantal elektroden op het gezicht. Deze meten de spierspanning en de oogbewegingen. Tevens worden een viertal elektroden in het haar bevestigd. Deze elektroden meten de hersenactiviteit. Na het onderzoek kunnen de elektroden gemakkelijk uit het haar verwijderd worden.• Vaak krijgt u algemene vragenlijsten, die u zelf mag invullen, en die na het invullen met één van de artsen kunnen worden doorgenomen.• Er worden ook elektroden op het lichaam gekleefd, deze meten arm- en beenbewegingen en de borst- en buikbewegingen.• Al deze elektroden worden samengebonden met elastiekjes in verschillende bundeltjes. U kunt dus gedurende de dag vrij rondlopen.• U ontvangt een klein apparaat dat de slaapgegevens ’s nachts kan registreren.Hiervoor worden u de nodige instructies meegedeeld.• Na het ontwaken thuis, op het uur dat u wilt, ontbijt u. U brengt het toestel terug naar het slaapcentrum volgens afspraak. U krijgt uw waarborg terug.• Het verslag van uw onderzoek dat ondermeer de diagnose en voorstel voor behandeling omvat, wordt naar uw huisarts en/of andere verwijzende arts gestuurd. Samen met deze arts(en) kunt u het verdere verloop van uw behandeling bespreken. U kan ook verder opgevolgd worden via de artsen van de raadplegingen, verbonden aan het slaaponderzoek (zie raadplegingen).

Een slaaponderzoek in het ziekenhuis
• Indien u vooraf een herinneringsbrief met procedures heeft ontvangen, volgt u uiteraard die procedures.• U meldt zich aan in de inkomhal van het ziekenhuis, aan de blauwe balie. Bij de inschrijving zal men u Euro 40,00 voorschot vragen en u nadien verder verwijzen naar het slaapcentrum.• We vragen u om al ‘s middags, na uw middageten, in het slaapcentrum aanwezig te zijn omdat in de namiddag de elektroden worden aangekleefd. Zodoende hebt u tijd om te wennen aan de omgeving en de elektroden.• De verpleegkundige van het slaapcentrum wijst u uw kamer. De kamer is uitgerust met een persoonlijke sanitaire ruimte, TV toestel, telefoon en koelkast.• In de meeste kamers bevindt zich ook een camera en een microfoon. Deze worden pas aangezet wanneer u naar bed gaat. Daarnaast is er ook een belsysteem om een verpleegkundige te roepen. U kan hem/haar ook gewoon even opzoeken.• In de namiddag kleeft de verpleegkundige de elektroden op het gezicht. Deze meten de spierspanning en de oogbewegingen. Een viertal elektroden worden in het haar bevestigd. Deze elektroden meten de hersenactiviteit. Na het onderzoek kunnen de elektroden gemakkelijk uit het haar verwijderd worden.• Vaak krijgt u algemene vragenlijsten die na het invullen met één van de artsen kunnen worden doorgenomen. Op indicatie gebeurt een longfunctieonderzoek en een analyse van het zuurstof en koolzuurgehalte in het bloed.• Als afgesproken werd dat, aansluitend aan uw hospitalisatie, ook een slaaponderzoek onder de vorm van een thuisregistratie zal gebeuren, gaat u in de aankomsthal langs de patiëntenadministratie (kassa). Daar betaalt u Euro 125,00 waarborg voor het registratietoestel dat u meekrijgt. U kunt zowel contant als elektronisch betalen. Betaalt u cash dan krijgt u na teruggave van het registratietoestel de waarborg ook cash terug.• Hierna kan u eventueel loszittende kledij aan te doen. Er worden ook elektroden op het lichaam gekleefd, deze meten arm- en beenbewegingen en de borst- en buikbewegingen.• Al deze elektroden worden samengebonden met elastiekjes in verschillende bundeltjes. U kunt dus gedurende de dag vrij rondlopen. Indien u echter de dienst wenst te verlaten moet u wel even de verpleegkundige verwittigen.• Er is maar één verpleegkundige die de zeven patiënten voorbereidt. Een juist uur van aankleven kunnen we u daarom moeilijk geven.• Het avondeten komt tussen 17.00 uur en 17.30 uur.• In de loop van de avond kan u al de nachtkleding aantrekken.• Het uur waarop u wenst te gaan slapen wordt afgesproken met de verpleegkundige.We vragen u wel vóór middernacht met de registratie te beginnen.• Op het afgesproken uur wordt het registratietoestel opgestart.• Daarna wordt het licht uitgedaan en de camera en microfoon (indien aanwezig) ingesteld zodat de verpleegkundige u permanent kan horen en zien, zodat hij/zij belangrijke nachtelijke gebeurtenissen kan noteren. De verpleegkundige controleert gedurende de nacht of alles goed gaat.• Om 7.30 is er het ontbijt.• Of u na het ontbijt al mag vertrekken wordt op voorhand duidelijk afgesproken. (zie ontslag)• Indien afgesproken komt de arts in de voormiddag langs.• Op indicatie zijn er dag slaaptesten voorzien. Dit gebeurt niet bij elke patiënt maar is afhankelijk van het specifieke slaapprobleem. We vragen u vooraf de telefoonstekker uit te trekken, zodat u niet kan gestoord worden. U gaat telkens voor 30 minuten terug in bed, met de opdracht te rusten. Dit dient om uw slaperigheid overdag te meten.• Het is belangrijk dat u niet insluimert of slaapt tussen de dag slaaptesten.• We vragen u geen koffie te drinken overdag, tenzij cafeïnevrij. Cafeïne is een “opwekkend” middel!• Bezoekers zijn welkom tussen 16 en 20 uur.

Het ontslag
• Het ontslaguur is u reeds bekend of wordt besproken met de arts, in functie van de problematiek en van de bekomen resultaten.• Alle elektroden worden verwijderd door de verpleegkundige. U kan nu een douche nemen.• Voor u naar huis gaat dient u bij de verpleegkundige een ontslagblad te vragen.Dit blad geeft u zelf af aan de balie in de hal van het ziekenhuis. De rekening wordt u later thuis toegezonden.• Het verslag van uw onderzoek dat ondermeer de diagnose en voorstel voor behandeling omvat, wordt naar uw huisarts en/of andere verwijzende arts gestuurd.Samen met deze arts(en) kunt u het verdere verloop van uw behandeling bespreken. U kunt ook verder opgevolgd worden via de artsen van de informatie, verbonden aan het slaaponderzoek (zie raadplegingen).

Een thuisslaaponderzoek aansluitend aan uw hospitalisatie
• Na uw eerste of tweede dagslaaptest kan u naar huis gaan, ten laatste ‘s middags.De elektroden blijven dan aangekleefd, en de registratie verloopt via een klein apparaatje dat u continu draagt. Het is belangrijk dat de elektroden goed blijven kleven; probeer u dus rustig bezig te houden. Ook moet u nog tijd maken voor de dagslaaptesten.Over de juiste tijdstippen hiervan krijgt u tijdens uw verblijf in het slaapcentrum nog uitleg.• Na het ontwaken thuis, op het uur dat u wil, ontbijt u. U brengt het toestel terug naar het slaapcentrum volgens afspraak. U krijgt uw waarborg terug.De uitslagen worden geanalyseerd en opgenomen in het verslag voor uw verwijzende arts

Enkele belangrijke slaapadviezen
• Het tijdstip van slapen gaan en opstaan moet zo regelmatig mogelijk gehouden worden.• Indien u niet op het vaste tijdstip naar bed bent gegaan, probeer dan toch om de volgende morgen op het gewone uur op te staan. De volgende avond gaat u dan iets vroeger dan gewoonlijk naar bed. Er zal automatisch meer diepe slaap optreden die herstellend werkt.• Probeer de slaapkamer ook echt als “slaap”kamer te gebruiken. Vermijd activiteiten als eten, drinken, T.V. kijken of naar radio luisteren.• Gebruik de laatste 4 uren voor het slapen gaan geen alcohol of tabak.• Vermijd vanaf de late namiddag: koffie, chocolade, cola.• Gebruik geen al te zware of sterk gekruide maaltijden ’s avonds. Niet eten en met een hongerige maag naar bed gaan belemmert het inslapen eveneens, eet ook niet te laat.• Zorg voor een vast slaapritueel zoals: warme melk drinken, een bad nemen of een boek lezen, ontspannende activiteiten, geen zware (sportieve) inspanningen.• Draai uw wekker om zodat u er niet de hele tijd naar kijkt.• Zorg voor een aangename slaapkameromgeving: geluidsarm, goed verduisterd, aangenaam van temperatuur, met frisse lucht,…• Indien u wakker wordt gedurende de nacht, blijf dan niet nodeloos liggen waardoor het inslapen nog langer wordt uitgesteld, maar sta op en doe iets ontspannend. Ga wat thee of warme melk drinken of lees even in een boek.• Indien u een lichte slaper bent die gevoelig is voor lawaai (en bijvoorbeeld een snurkende partner hebt), probeer dan oordopjes.• Dek u niet te warm en niet te koud en zorg dat de matras en het kussen aan uw behoeften voldoen.• Alleen al de gedachte dat u niet zal kunnen slapen veroorzaakt slaapmoeilijkheden!• Bij een snurk- of slaapapnoea probleem moet overgewicht worden vermeden, en het slapen in rugligging. Alcoholgebruik is eveneens te vermijden

Goed om te weten
Sinds oktober 1998 is een nieuwe wetgeving betreffende het rijbewijs van kracht. Er wordt in deze wet expliciet vermeld welke medische aandoeningen aanleiding kunnen zijn om niet rijgeschikt te zijn. Sommige slaapstoornissen gepaard gaande met ernstige slaperigheid overdag, en het gebruik van bepaalde geneesmiddelen, worden in deze wet vermeld. (cfr KB 30 maart 1998 bijlage 6). We bespreken dit graag verder met u tijdens uw opname. Deze wettekst ligt ter inzage in het slaapcentrum. Op de volgende site kan u informatie vinden over onze diensten en over slaapstoornissen.www.uza.be  e-mail: slaap@uza.be Voor een afspraak: Het UZA-Centrum voor klinisch slaap- en waakonderzoek
 
Ook patiënten uit Nederland kunnen zich in België laten behandelen, vraag het bij uw ziektekostenverzekering Het centrum heeft sinds 1979 als doel het optimaal verrichten van diagnostiek en behandeling van alle vormen van slaap- en waakstoornissen bij volwassenen.Het is een multidisciplinaire eenheid, waarin artsen van de psychiatrie, neurologie, longziekten, neus, keel, en oorziekten samenwerken.De kennis over slaap- en waakpathologie wordt benut voor de keuze van een voor u aangepaste behandelingEen afspraak voor een slaaponderzoek kunt u maken via het slaapcentrum: +32 3 821.38.00 Universitair Ziekenhuis Antwerpen